THỬ VIỆC CÔNG TY CÓ PHẢI TRẢ 21,5% BẢO HIỂM VÀO LƯƠNG HAY KHÔNG ?

Hiện nay có hai luồng ý kiến khác nhau, kể cả các bài viết, công văn trả lời của nhiều Luật sư và cơ quan chức năng cũng có sự khác nhau về vấn đề này.

Trường hợp thứ nhất: Người sử dụng lao động và người lao động thỏa thuận giao kết hợp đồng thử việc lồng vào trong hợp đồng lao động mà thời hạn hợp đồng lao động từ đủ một tháng trở lên thì phải tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc, quy định tại điểm a khoản 1 điều 2 của Luật BHXH năm 2024.

Trường hợp thứ hai: Người sử dụng lao động và người lao động thỏa thuận giao kết hợp đồng thử việc riêng theo quy định của pháp luật lao động thì không phải tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc, quy định tại khoản 5 điều 3 nghị định 158/2025.  

Vậy, câu hỏi đặt ra là trường hợp thứ nhất và trường hợp thứ 2 người sử dụng lao động có phải trả 21,5% bảo hiểm vào lương cho người lao động theo khoản 3 điều 168 Bộ luật lao động năm 2019 hay không ?

Hiện nay, có người nói phải trả, người nói không trả; bài viết thì nói trả, bài viết thì nói không trả; có cơ quan chức năng nói trả, có cơ quan thì nói không trả. Đặc biệt, còn có người nói rằng “Công ty em thử việc và đã đóng bảo hiểm bắt buộc cho người lao động trong thời gian thử việc rồi mà cơ quan chức năng cũng viện dẫn khoản 3 điều 168 Bộ luật lao động 2019 và bắt phải trả 21,5% vào lương cho người lao động”

Theo tôi, đây chính là hậu quả của việc xây dựng luật của chúng ta đó là xây dựng luật mà mỗi người hiểu luật theo một kiểu khác nhau. Qua đây cũng cho chúng ta thấy không nên hiểu luật một cách cục bộ, máy móc mà nên có tầm nhìn tổng thể về hệ thống pháp luật có liên quan. 

Qua nhiều năm nghiên cứu về hệ thống pháp luật lao động và luật có liên quan, quan điểm của tôi như sau:

Trường hợp thứ nhất:

Người sử dụng lao động và người lao động thỏa thuận giao kết hợp đồng thử việc lồng vào trong hợp đồng lao động mà thời hạn hợp đồng lao động từ đủ một tháng trở lên thì phải tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc, quy định tại điểm a khoản 1 điều 2 của Luật BHXH năm 2024 nên người sử dụng lao động không phải trả 21,5% bảo hiểm vào lương cho người lao động nữa.

Trường hợp thứ hai:

Người sử dụng lao động và người lao động thỏa thuận giao kết hợp đồng thử việc riêng theo quy định của pháp luật lao động thì không phải tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc, quy định tại khoản 5 điều 3 nghị định 158/2025 và người sử dụng lao động cũng không phải trả 21,5% bảo hiểm vào lương cho người lao động.

Lý do người sử dụng lao động không trả 21,5% bảo hiểm vào lương cho người lao động tại trường hợp thứ nhất và trường hợp thứ hai như sau:

1. Vì thời gian thử việc mà hai bên ký hợp đồng thử việc riêng thì đây không phải là hợp đồng lao động nên không thuộc đối tượng phải tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc theo điểm a khoản 1 điều 2 Luật BHXH năm 2024 (Đối tượng bắt buộc tham gia BHXH là hợp đồng lao động từ đủ một tháng trở lên)
2. Vì nội dung của hợp đồng thử việc không có thể hiện nội dung về các khoản bảo hiểm, quy định tại điều 24 Bộ luật lao động 2019 nên không phải đóng và không phải trả gì cả. 
3. Vì quy định về trả trợ cấp thôi việc và trợ cấp mất việc làm là trả cho thời gian mà người sử dụng lao động chưa tham gia bảo hiểm thất nghiệp cho người lao động, nghĩa là nếu thời gian nào người sử dụng lao động chưa tham gia bảo hiểm thất nghiệp cho người lao động như thời gian thử việc, thời gian nghỉ thai sản, … thì khi nghỉ việc người sử dụng lao động phải trả trợ cấp thôi việc hoặc trợ cấp mất việc làm, chúng ta có thể suy ra vậy là thời gian thử việc không bắt buộc phải trả bảo hiểm vào lương cho người lao động nếu họ ký hợp đồng thử việc riêng.
4. ĐẶC BIỆT: Theo tôi, khoản 3 điều 168 Bộ luật lao động 2019 không áp dụng cho trường hợp thử việc vì thử việc mà ký hợp đồng thử việc riêng nó không thuộc đối tượng phải tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc. Khoản 3 điều 168 Bộ luật lao động 2019 chỉ áp dụng cho những đối tượng phải tham gia bảo hiểm bắt buộc nhưng vì những lý do khác mà luật không bắt buộc phải tham gia như trường hợp ký hợp đồng lao động từ một tháng trở lên đối với người lao động đang hưởng lương hưu, người lao động làm việc tại hai doanh nghiệp mà đã đóng bảo hiểm bắt buộc tại doanh nghiệp thứ nhất rồi, …

Hơn thế nữa sau khi tìm hiểu thì tôi cũng tìm thấy trả lời của Sở lao động – Thương binh và xã hội Tp.HCM (đăng trên cổng thông tin điện tử BHXH tỉnh Phú Yên) và Bộ lao động – Thương binh và xã hội (đăng trên cổng thông tin điện tử chính phủ) đều trả lời “ Trong trường hợp này Công ty không phải trả thêm cùng lúc với kỳ trả lương của người lao động một khoản tiền tương đương với mức người sử dụng lao động đóng BHXH, BHYT, BHTN cho người lao động”

Thiết nghĩ rằng nếu những người làm luật cụ thể hơn một chút, các cơ quan chức năng thống nhất hơn một chút trong việc trả lời và áp dụng thì có lẽ những người làm nghề Nhân sự, Chủ doanh nghiệp, ... sẽ đỡ khổ hơn, hihi.

Trên đây là quan điểm riêng của tôi, còn ý kiến các Bạn thế nào thì hãy comment để chúng ta cùng nhau bàn luận thêm.

Kính chúc quý vị và các Bạn có nhiều sức khỏe, hạnh phúc và thành công trên con đường đã chọn nhé.

Chào trân trọng.

Bài và ảnh

TRẦN THANH HƯNG.

(Hotline & Zalo: 0919.977.533)